Disyembre 30, 1896

“Ang panahon ng patriarkiya sa Pilipina ay lumilipas na. Ang mga bantog na tagumpay ng kaniyang mga anak ay di lamang sa sariling bayan tinatamasa. Ang lahing kayumanggi, dati’y matamlay sa dilim ng kasaysayan, ngayo’y gumigising na upang kamtan ang ilaw, buhay, at kalinangang ipinamana sa atin ng matandang panahon— pinapatotoo ang walang hangganang batas ng ebolusyon, pagbabagong diwa, kapanahunan, at pagsulong. “- Dr Jose Rizal, talumpati sa brindis para kay Luna at Hidalgo, 1884 Madrid. (Salin ni Imelda Cajipe Endaya)